Gaziantep Gıda Sanayi
Gaziantep imalat sanayi içerisinde ilk sırada yer alan Gıda Sanayi işyeri sayısı açısından Türkiye içerisindeki % 4’lük bir payla üçüncü sırada bulunmaktadır. Sektör yarattığı istihdam açısından Türkiye içerisinde 9.ncu sırada bulunurken % 2’lik bir paya sahiptir. Gıda sanayinin yarattığı katma değer açısından Türkiye toplam kapasite ve üretimi açısından ilk sırada yer alan Gaziantep gıda sanayi içerisinde makarna üretimi Türkiye ihtiyacının % 28’ını, kırılmış mercimek üretiminin % 60’ini, bulgur üretiminin % 40’ını, irmik üretiminin % 46’sını, çikolata ve çikolatalı mamül üretiminin % 15’ini, gofret üretiminin % 14’ünü, buğday nişastası üretiminin %13’ü, buğday unu üretiminin %11’ini karşılamaktadır.
Gıda sanayi işyerleri, il içerisinde toplam işyerleri sayısının % 17 oranında bir pay ile üçüncü sırada yer almaktadır. Gıda sanayi Gaziantep’te yarattığı istihdam açısından % 23 pay ile Tekstil sektörünün ardından ikinci durumdadır. Yarattığı Katma Değer açısından ise % 32’lik pay ile birinci sırada bulunmaktadır.
Ülkemizde ki gıda sektörü içerisinde Gaziantep Bölgesinin ihtisaslaştığı alt sektörleri aşağıdaki başlıklar altında inceleyebiliriz :
Bakliyat
Ülkemiz bakliyat üretimi ülke geneline yayılmış olmakla beraber Güneydoğu Anadolu, Orta Anadolu ve Geçit bölgeleri ile Marmara Bölgesinin güneyi üretimin en yoğun olduğu bölgelerdir. Genel olarak; kırmızı mercimek Güneydoğu'da, yeşil mercimek, nohut ve kuru fasulye Orta Anadolu ve geçit bölgelerinde, bakla ve bezelye ise Ege ve Güney Marmara'da en fazla yetiştirilmektedir. İller itibariyle bakliyat üretiminde kuru fasulyede K.Maraş, Konya, Erzincan, Samsun ve Karaman illeri; nohutta Konya, Yozgat, Diyarbakır, Uşak, Isparta ve K. Maraş illeri; kırmızı mercimekte Şanlıurfa, Diyarbakır, Mardin, Gaziantep, Adıyaman ve Şırnak illeri; yeşil mercimekte Yozgat, Çorum, Konya ve Ankara illeri; baklada Balıkesir, Çanakkale, Muğla ve Manisa illeri; bezelyede ise Bursa, Çanakkale ve Yalova illeri ilk sıraları almaktadır.
Özellikle, mercimek, nohut vb. bakliyatın yetiştirilmesi her ne kadar ülke genelinde yukarıda bahsi geçen bölgelere yayılmış ise de bu ürünlerin işlenmesi ağırlıklı olarak Gaziantep ve çevresinde yapılmaktadır. Gaziantep’in yıllık mercimek, nohut ve bakliyat işleme kapasitesi 600.000 ton civarındadır.
Bulgur
Türkiye’de bulgur üretimi aşağıdaki grafikte görüldüğü gibi 1984 yılından bu yana düzenli olarak artış göstermiştir. Trend’in artış Güvenilirliği (r2)=0.892 olarak hesaplanmış olup, yıllık ortalama % 2,5 oranında bir artış göstermiştir. Bu artış trendini değiştirecek bir sebep ortaya çıkmadığı sürece 2015 yılına kadar Türkiye bulgur üretiminin 1.311.700 ton düzeyine ulaşması beklenmektedir.
Türkiye bulgur üretiminin % 40’ı Gaziantep’te yapılmaktadır, bulgur üretiminde kullanılan değirmen makinelerinin de yine %40’ı Gaziantep’te üretilmektedir.
Bulgur’un Türkiye’de yıllık tüketimi ise ortalama kişi başı 12 kg. düzeyinde, tüketim miktarı doğu bölgelerinde daha fazla batı bölgelerinde daha düşüktür, Ege ve Marmara bökgelerinde kişi başı tüketim miktarı 7-8 kg. seviyelerindedir. Ortadoğu ülkelerinde ise kişi başı yıllık tüketim miktarı 25 - 30 kg.’ı bulmaktadır, bu açıdan Ortadoğu bulgur için önemli bir pazar konumundadır.
Türkiye’de yaklaşık 500 adet bulgur fabrikası bulunmakta olup, bu rakam ABD ve Kanada toplamı için 20, AB genelinde 6, Ortadoğu bölgesinde ise 15 fabrikadır.
Üretim hacmi bakımındanda Türkiye’nin mevcut yıllık üretim miktarı 1.125.000 ton seviyesinde olup, bu rakam ABD ve Kanada toplamı için 300.000 ton, AB toplamı için 80.000 ton ve Ortadogu bolgesi toplamı için 120.000 ton’dur. Bu rakamlarda gösteriyor ki Türkiye bulgur üretiminde Dünya’nın en büyük üretici ülkesi konumundadır ve Özellikle Ortadoğu ve Avrupa’ya bulgur ve ürünleri olarak yılda 120 milyon ABD$’ının üzerinde ihracat geçekleşmektedir.
Şu anda Gaziantep’te bulgur sektöründeki en önemli sorunlardan birisi, mevcut yerel makine imalatçılarının, ürettikleri bulgur makine ve tesislerinde otomasyon sistemleri geliştirememiş olması ve bunun sonucunda bulgur tesislerinde verimlilik ve kontrol konularında bazı sıkıntıların halen devam ediyor olmasıdır. İtalyan makine ve otomasyon sektöründe faaliyet gösteren firmalar için, Gaziantep’li bulgur makineleri üreticileri ile işbirliği içerisinde bu sorunun çözümüne ortak olmaları durumunda, bu makinelerin ortak üretimi ve pazarlanması konularında önemli fırsatlar doğacaktır.
Bulgur sektörünün diğer bir sorunu ise batı ülkelerinde henüz tam bilinmiyor olmasıdır. Bulgur’un Avrupa pazarlarına tanıtım ve dağıtımı konularında da İtalyan ve Gaziantep’li firmalar arasında, her iki taraf açısından da son derece faydalı işbirlikleri gerçekleştirilebilir.
Makarna
Sektördeki mevcut üretim tesisleri, coğrafi dağılım açısından makarna üretiminde ana girdi olan sert durum buğdayının yetişme alanları olan Güney Doğu Anadolu, Orta Anadolu ve Batı Anadolu bölgelerinde yoğunlaşmaktadır. Bölgeler kurulu kapasite açısından incelendiğinde, Güney Doğu Anadolu bölgesinin başta Gaziantep ili olmak üzere % 40'la ilk sırayı aldığı, bu bölgeyi başta Ankara ili olmak üzere Orta Anadolu (% 35) ve başta İzmir ili olmak üzere de Batı Anadolu (% 25) bölgelerinin izledikleri görülmektedir. Sektörde faaliyet gösteren ve herbirinin kurulu kapasitesi 170 ton/gün'ün üzerinde olan 6 büyük firma sektörün kapasite açısından yarısından fazlasını oluşturmaktadır.
Şekerli ve Çikolatalı Mamuller
Bu sektör Gaziantep’te son on yıl içerisinde hem kalite, hem üretim hem de ihracat yönü ile gelişme göstermiştir. Özellikle Irak pazarının işler hale gelmesinden sonra bu ülkenin talebini karşılamak üzere Gaziantep’te pek çok yeni yatırım yapılmıştır.
Antep Fıstığı
Türkiye’de Antep fıstığı üretimi yılara bağlı olarak değişmekte olup 30.000 ton ile 75.000 ton arasındadır. Buna bağlı olarak potansiyel ihracatımız 160 milyon EURO ile 300 milyon EURO arasında tahmin edilmekte olup bu rakamlar Güneydoğu Anadolu Bölgesi ekonomisinin 2%-3%’ü ( 2001 GSMH) ve Gaziantep ekonomisinin 7%-13% ( 2001 GSMH) ünü temsil etmektedir.
İran’ın dünya pazarındaki ihracat payı 80%, ABD’nin 13%, Suriye 2% ile 4% arasında ve Türkiye yıllara bağlı olarak 0.2% den 3,4%’e kadar değişmektedir. Başlıca fıstığı ithal eden ülkeler Avrupa Birliği ülkeleri, Hong Kong, Lübnan, Meksika ve Çin’dir. Almanya, Fransa ve İngiltere ham fıstığı alıp işleyip daha sonra ihraç etmektedirler.
Aşağıdaki grafikte Dünya’nın en fazla fıstık üreten ilk beş ülkesi bunların dünya üretimindeki payları görülmektedir. Grafikten de anlaşılacağı üzere Türkiye, İran ve ABD’nin ardından dünyanın üçüncü büyük fıstık üreticisi konumdadır.
Gaziantep bölgesi doğal iklim ve toprak koşulları açısından fıstık yetiştiriciliği için son derece avantajlı konumdadır. Bu sebeple, Gaziantep Türkiye toplam üretiminde çok önemli bir yer tutmaktadır. Gaziantep’te üretilen fıstığın, Türkiye’nin toplam üretimine oranı % 15 ile % 46 arasında değişmiş ve 1995 yılından itibaren bir yükseliş trendine girmiştir.
Bitkisel Yağlar
Gaziantep’te zeytinyağı dahil bitkisel yağ imalatı yapan 20 den fazla firma bulunmaktadır. Gaziantep’te Bitkisel yağ imalatı için kurulu üretim kapasitesi şu şekildedir;
• Ayçiçek yağı 38.372 ton/yıl
• Pamuk yağı 24.076 ton/yıl
• Soya yağı 17.084 ton/yıl
• Muhtelif yağ (Ayçiçek, Mısır, Pamuk, Zeytin, Soya, Kanola, Fındık..v.b.)
rafinasyonu 245.091 ton/yıl
• Ham pamuk yağı imalatı 14.170 ton/yıl
Ancak enerji konusunda ülkemizde hızla gelişen bio-dizel imalatı nedeniyle, gelecek yıllarda bitkisel yağ sarfiyatının daha fazla olacağı tahmin edilmektedir. Son iki yıl itibarı ile Gaziantep’ten yapılan ihracat rakamlarına bakıldığında aşağıdaki tablo görülmektedir.
Zeytinyağı
Gaziantep bölgesi, Türkiye’nin en geniş zeytin tarımının yapıldığı bölgelerden biridir. Bu sektörde, Gaziantep’in sahip olduğu hammadde teminindeki kolaylık, imalat alt yapısı, yatırım avantajları, muhtemel pazarlara yakınlık nedenleri ile yabancı yatırımcı ve iş adamlarına çok çeşitli fırsatlar sunmaktadır.
Dondurulmuş Meyve ve Sebze
Türkiye'de dondurulmuş meyve ve sebze üretiminde kullanılan ham ve yardımcı maddelerin tamamı yurt içinden karşılanmaktadır. Gaziantep, GAP bölgesine en yakın sanayi bölgesidir. GAP’tan elde edilen yaş-sebze meyvelerin GAP’a en yakın serbest bölge olan G.antep Serbest Bölgesinde işlenerek ihraç edilmesi, bu alanda yatırım yapmayı planlayan İtalyan iş adamlarına büyük avantaj sağlayacaktır. Dondurulmuş meyve ve sebze üretimi konusunda Gaziantep, İtalyan yatırımcılara büyük fırsat yaratmaktadır.
Konserve Meyve ve Sebze
Gaziantep ve G.antep Serbest Bölgesi, konserve meyve ve sebze sektörü için de, GAP bölgesine en yakın sanayi bölgesi ve en yakın serbest bölge olmanın avantajı ile bu alanda yatırım yapmayı planlayan İtalyan iş adamları çok büyük yatırım fırsatlarına sahiptir.
Gaziantep’te az sayıda turşu üretimi yapan firmaların yanı sıra, bu sektörde önemli bir yeri bulunan kapari bitkisi imalatı ve ticareti yapan firmalar da bulunmaktadır.
Gaziantep gıda sektöründe önerilen yatırım alanları
Gaziantep, gıda sektöründe önemli bir konumda olmakla beraber, sektörün aşağıda belirtilen alt dallarında önemli ihtiyaç açıklıkları bulunması itibarı ile listede yer alan hizmet ve ürünler hali hazırda bölge dışından tedarik edilmektedir. Bu alt sektörlerde, yerel olarak karşılanamayan önemli bir talebin var olması, bölgeye yatırım yapmayı düşünen yabancı girişimciler için önemli fırsatlar sunmaktadır.
• Hububat
o Mısır, pirinç..v.b.gevreği imalatı
o Mısır, patates..v.b. cipsi imalatı
o Çocuk mamaları imalatı
o Diyet ürünleri imalatı
• Yaş sebze-meyve işleme
o Sebze-Meyve kurutma
o Dondurulmuş Sebze-Meyve
o Konsere, komposto, turşu,sos..v.b. imalatı
o Kuru Sebze-Meyve ürünleri
Hazır çorba imalatı
Sebze-Meyve tozu imalatı
o Sebze-Meyve suyu imalatı
o Mantar imalatı
o Sirke-şarap imlatı
• Hayvancılık ve Hayvansal gıdalar
o Entegre et veya yumurta ürünleri imalatı
Büyükbaş-küçükbaş-Devekuşu-tavşan eti ürünleri
• Et
• Salam-sosis-sucuk..v.b.
o Tatlı su balıkçılığı
o Süt ürünleri imalatı
Katkılı yoğurt-süt (meyve,şekerleme,çikolata..v.b.)
• Diğer gıda
o Gıda katkı maddeleri imalatı
o Fermante içecek imalatı (boza,bira..v.b.)
|
İnternet TV
Fotohaber
Sık Kullanylanlara Ekle
İletişim
